Advocaat Holthuis over het omzetten van de PIJ-maatregel

Sinds 2014 kan jeugd-tbs worden omgezet in een tbs-matregel

Tot op heden hebben mijn weblogs meestal de tbs-maatregel als onderwerp gehad. Ook de heren Teeven en Opstelten en hun onrechtstatelijke fratsen ontbraken niet. En hoewel ik me over deze laatste twee met een beetje geluk niet meer zo hoef op te winden, blijf ik gewoon over de tbs schrijven. Deze maatregel, en in het bijzonder de personen erachter - mijn cliënten - hebben en houden mijn bijzondere aandacht. In dit weblog wil ik het echter vooral hebben over kinderrechten. Nu het sinds 1 april 2014 mogelijk is de PIJ-maatregel - in de volksmond jeugd-tbs genoemd - om te zetten in een tbs-maatregel is het jeugdstrafrecht namelijk heel dicht tegen de tbs aan komen te liggen.

Jaarbericht Kinderrechten 2015

Op 20 mei 2015 verschijnt het Jaarbericht Kinderrechten 2015 van Defence for Children en Unicef. Nederland krijgt waar het minderjarigen en strafrecht betreft, net als voorgaande jaren, de wind van voren. Van alle kinderen die in een jeugdinrichting verblijven zat in 2014 bijna 80 procent in voorlopige hechtenis. Er is dan nog geen inhoudelijk oordeel door een rechter geveld en die kinderen zijn op dat moment dus nog volkomen onschuldig. En dit alles terwijl het Internationale Verdrag inzake de Rechten van het Kind (IVRK) bepaalt dat vrijheidsbeneming een uiterst redmiddel dient te zijn en een pedagogische aanpak als uitgangspunt heeft te gelden. In Nederland is het echter nog steeds de gewoonste zaak van de wereld kinderen op te sluiten. Nederland voert hiermee binnen Europa al jarenlang de ranglijsten aan. Een nogal dubieuze eer.

Levenslange gevangenisstraf aan kinderen

En hoewel het IVRK het verbied aan kinderen een levenslange gevangenisstraf op te leggen is het sinds vorig jaar dus wel mogelijk een jeugd-tbs om te zetten in een 'echte' tbs-maatregel. Deze maatregel kan in beginsel tot in het oneindige worden verlengd. Nou ja, oneindig, tot de dood in ieder geval. En dat lijkt akelig veel op levenslang. Probeer het je eens voor te stellen: een vijftienjarige wordt voor een vechtpartij op school waarbij het slachtoffer verkeerd terechtkomt veroordeeld tot een jeugddetentie en een jeugd-tbs. Wanneer deze jeugd-tbs erop zit - doorgaans na zes of zeven jaren - wordt de maatregel omgezet in een tbs-maatregel. Deze maatregel kan uiteindelijk resulteren in een longstay. Levenslang dus. En dit alles zonder dat de jongere een nieuw strafbaar feit heeft gepleegd. En nu zult u kunnen roepen: “Holthuis, je ziet het veel te negatief, dit gebeurt toch nooit!”. En wellicht heeft u gelijk. Aan de andere kant, ik heb in mijn praktijk al veel vreemde dingen meegemaakt. Een behandeling kan al mislukken als er simpelweg geen vertrouwensrelatie ontstaat tussen de jongere en de hulpverlener. Niet noodzakelijkerwijs iets wat de jongere kan worden verweten. Een behandeling kan al mislukken omdat er geen vervolginstelling kan worden gevonden. Niet noodzakelijkerwijs iets wat de jongere kan worden verweten. Een behandeling kan al mislukken omdat de overheid besluit te bezuinigen op ons zorgvuldig opgebouwde rechtsbestel. Niet noodzakelijkerwijs iets wat de jongere kan worden verweten. Kortom, een hoop factoren waarvan je als PIJ-er maar moet hopen dat het allemaal een beetje je kant op valt.

Tbs met dwangverpleging

Ik persoonlijk vind het - uit principieel oogpunt - een slechte zaak dat het überhaupt mogelijk is een jeugd-tbs om te zetten in een tbs-maatregel - de zwaarste strafmaatregel die we in Nederland kennen - en dat zonder dat de jongere een nieuw strafbaar feit heeft gepleegd. Slechte zaak? Ik vind het waardeloos. En dan als ‘icing on the cake’: de rechter die omzet mag alleen omzetten in een tbs met dwangverpleging! Niet in een tbs met voorwaarden. Een maatregel die gemaximeerd is op negen jaren. En een maatregel die nagenoeg dezelfde mogelijkheden van klinische opname kent als de tbs met dwangverpleging. Net zo veilig dus. Men moet in Den Haag wel een enorm wantrouwen hebben jegens de rechterlijke macht dat men heeft besloten de rechter geen keuze te laten.

Werk aan de winkel

Jeugdigen horen niet in een gevangenis, maar thuis, in een gezin of een pleeggezin. Wij moeten als maatschappij alles op alles zetten om te voorkomen dat een jeugdige verder ontspoort. Dat is wel het minste waartoe we ons hebben verplicht met het ratificeren van het IVRK. Het creëren van de mogelijkheid tot het wegstoppen van een jong volwassene in een tbs-kliniek zegt in ieder geval dat we er nog lang niet zijn. Werk aan de winkel dus! 

Bron: Strafblad - 19 mei 2015