Wat van de advocaat mag worden verwacht…

Als goed werkgever wordt van mij verwacht dat ik mijn werknemers een marktconform salaris betaal. Daarnaast dien ik, uiteraard, eventuele kosten die de werknemers maken in het kader van de uitoefening van hun werkzaamheden te vergoeden. Wanneer bijvoorbeeld de werknemer met eigen vervoer het land in moet zal ik een vergoeding moeten betalen van minimaal 19 cent per gereden kilometer. De BOVAG heeft onlangs berekend dat dit bedrag bij lange na de werkelijke kosten niet meer dekt, maar vooralsnog is dit de minimale vergoeding waar mijn werknemer recht op heeft. Als ik hem of haar een vergoeding van 9 cent zou aanbieden zou de werknemer hier terecht boos en verontwaardigd over mogen zijn en tegen op mogen komen.

Andere regels

Ik ben advocaat-ondernemer met een aantal advocaat-medewerkers in dienst. Voor mij gelden helaas andere regels. Regels die erop neerkomen dat maatschappelijke kosten die verband houden met een eerlijk en evenwichtig strafproces door mij en mijn collega advocaat-ondernemers worden opgebracht.

Raad voor Rechtsbijstand

In de meeste strafzaken bepaalt de overheid – in de figuur van de Raad voor Rechtsbijstand – de vergoeding waar een advocaat recht op heeft. Deze Raad hanteert sinds jaar en dag een kilometervergoeding van 9 cent per gereden kilometer. Dit betekent dat, waar ik gehouden ben mijn medewerker 19 cent per gereden kilometer te vergoeden, ik voor die kilometer 9 cent van onze overheid ontvang. Dit betreffen dan bijvoorbeeld noodzakelijke kilometers in verband met reizen naar de rechtbank en reizen naar de cliënt die gedetineerd zit. Het verschil van 10 cent komt voor rekening van mij, de ondernemer.

Scheef

Diezelfde overheid die bepaalt dat ik maar 9 cent vergoeding ontvang zal zijn eigen ambtenaren waarschijnlijk wel 19 cent per gereden kilometer vergoeden. Sterker nog, de ambtenaren die mijn vergoeding vaststellen hebben zelf wel recht op 19 cent vergoeding. Ik vind dit zo vreselijk scheef dat ik er daadwerkelijk vlekken in mijn nek van krijg!

Wat de advocaat moet doen om voor zijn cliënt het recht op een fair trial te garanderen wordt volledig bepaald door al hetgeen in het kader van de opsporing is of wordt verricht door politie en openbaar ministerie en gesanctioneerd door de rechter-commissaris.

De advocaat moet er naartoe

Zit een cliënt vast? Wij moeten naar de cliënt toe. Moeten er getuigen worden gehoord? Wij moeten naar de rechter-commissaris toe. Moeten er beelden worden uitgekeken? Wij moeten naar het politiebureau of rechtbank toe. De advocaat wordt geconfronteerd met bloktijden in de PI? Wij moeten ons maar aanpassen. Er worden zittingen bepaald in het kader van de toetsing van de voorlopige hechtenis? Wij moeten onze agenda maar aanpassen. De politie wil de cliënt opnieuw horen? Wij moeten ons maar aanpassen. De politie wil vier uren verhoor verspreiden over drie dagen? Wij passen ons aan. Voor in totaal maar liefst  € 150,-- uiteraard! Een loodgieter komt er zijn bed niet voor uit.

Kortom, de advocaat heeft nauwelijks invloed op omvang en inhoud van de werkzaamheden die – terecht – van hem of haar mogen worden verwacht ter zake het effectueren van het recht op fair trial voor de cliënt. De bezuinigingen komen echter telkens wel volledig voor rekening van de advocaat. Correctie: de advocaat-ondernemer-werkgever.

Onlangs kwam ik erachter dat het nog erger kan.

Sinds 1 januari 2013 geldt de Richtlijn AudioVisuele Registratie (AVR). Deze richtlijn, welke is vastgesteld door het College van Procureurs-Generaal, regelt kort gezegd dat verhoren van verdachten en getuigen auditief of audiovisueel worden vastgelegd. Dit alles in het belang van de waarheidsvinding en de toetsbaarheid van de inhoud van processen-verbaal door openbaar ministerie, verdediging en rechters. Dit is een zeer belangrijk hulpmiddel aangezien iedere advocaat, officier van justitie en rechter je kan vertellen dat de kwaliteit van de processen-verbaal opgesteld door de politie vaak van schrikbarend laag niveau is.

Niets vergoed

Met de toename van het aantal geregistreerde verhoren neemt ook de behoefte aan de zijde van de verdediging toe deze verhoren uit te kijken dan wel uit te luisteren. Wetende dat de processen-verbaal vaak niet kloppen doe je de verdediging en je cliënt tekort indien je géén kennis neemt van deze registraties. In nagenoeg alle strafzaken verzoek ik kennis te mogen nemen van de AVR geregistreerde verhoren. Bijna altijd leidt dit tot aanpassing van de processen-verbaal en/of het uitluisteren of uitkijken van verhoren ter zitting. In nagenoeg alle gevallen is de waarheidsvinding hiermee gediend. Precies wat de richtlijn van de overheid beoogt.

Echter, de reiskosten die gepaard gaan met het effectueren van dit belangrijke recht, en het dienen van de waarheidsvinding, worden door diezelfde overheid niet vergoed. Niet een beetje als in een schamele vergoeding van 9 cent. Nee, helemaal niet. Niets!

De overheid bepaalt

De Raad voor Rechtsbijstand heeft bepaald dat alleen kilometers ten behoeve van de zitting en het verblijf van de cliënt in een PI worden vergoed. Dit zou niet zo’n probleem zijn indien wij de AVR geregistreerde verhoren op kantoor konden uitluisteren of bekijken. Maar zo gaat dat natuurlijk niet. De overheid heeft in al zijn krakkemikkigheid besloten dat het kennisnemen op de politiebureaus moet plaatsvinden. Of een enkele keer op een rechtbank. De overheid bepaalt dat de advocaat moet reizen om het recht van zijn of haar cliënt te effectueren. De kosten hiervan zijn volledig voor rekening van de advocaat-ondernemer-werkgever. Niet voor de advocaat-medewerker. Die heeft gewoon nog steeds recht op 19 cent per kilometer of vergoeding van het treinkaartje.

Tot het hele systeem van pro deo advocatuur omvalt

Men beseft bij de overheid niet dat een heleboel kleine, onterechte bezuinigingen of onterechte besluiten reële kosten niet te vergoeden er ook uiteindelijk toe kunnen leiden dat het hele systeem van pro deo advocatuur omvalt. Mocht dat gebeuren dan zijn de maatschappelijke gevolgen helemaal niet meer te overzien.

Tijd voor koffie dan maar… of een borrel…