Weblog over de onwrikbare stelling van het CBR
Alcoholslot of vijf jaar rijverbod
Bestuurders die met alcohol achter het stuur waren gekropen en tussen de 570 en de 785 ug/l of (1,3 en 1,8 promille) bliezen, kregen tot enige tijd geleden een alcoholslotprogramma (ASP) opgelegd. De bestuurder moest een apparaat in laten bouwen dat fungeert als startonderbreker en mocht alleen rijden in een auto waarin zo’n apparaat was ingebouwd. Pas als door een blaastest was vastgesteld dat niet te veel was gedronken, kon de auto worden gestart. De bestuurder moest twee jaren met een ASP rijden. De kosten voor het ASP waren hoog, alles bij elkaar zo’n € 5.000,-. Als iemand niet meedeed aan het ASP, dan was hij vijf jaar zijn rijbewijs kwijt.
Van meet af aan omstreden en niet meer opgelegd
Het ASP was van meet af aan omstreden en wordt inmiddels ook niet meer opgelegd. Dat begon doordat strafrechters het Openbaar Ministerie niet-ontvankelijk verklaarden in de strafzaak naar aanleiding van het rijden onder invloed. U moet weten dat het ASP een bestuursrechtelijke maatregel is naar aanleiding van het rijden onder invloed. Maar rijden onder invloed is een strafbaar feit en wordt dus óók voorgelegd aan de strafrechter. De strafrechters vonden het ASP echter zo ingrijpend dat zij het als straf bestempelden en wij kennen in Nederland nu eenmaal het verbod op dubbele vervolging en bestraffing. Daarom oordeelde de strafkamer van de Hoge Raad dat in alcoholzaken waarin de verdachten al een ASP opgelegd hadden gekregen, de officier van justitie deze mensen niet mocht vervolgen omdat zij al gestraft waren.[1]
De ASP-regeling maakt ten onrechte geen onderscheid
Vervolgens is het ASP ook door de bestuursrechter aan banden gelegd. De hoogste bestuursrechter, de Raad van State, verklaarde de regeling waarop het ASP berust onverbindend omdat de ASP-regeling ten onrechte geen onderscheid maakt tussen mensen die de kosten relatief eenvoudig kunnen dragen en één eigen auto hebben die ze zelf gebruiken en mensen die door de kosten van het ASP (€ 5.000,-) niet aan het programma deel kunnen nemen en/of mensen die in de problemen komen doordat zij vanwege hun werk in meerdere auto’s moeten rijden en daarom niet mee kunnen doen aan het ASP. Voor deze personen heeft het ASP namelijk veel verstrekkender gevolgen voor het behoud van werk en inkomen of het uitzicht daarop.[2]
"Het kost te veel geld en moeite"
Na deze uitspraken werden er dus geen ASP’s meer opgelegd. De Minister van Veiligheid en Justitie heeft toen samen met de Minister van Infrastructuur en Milieu onderzoek laten doen naar de mogelijkheid om het ASP door de strafrechter op te laten leggen als straf. Zo zien de strafrechters het ASP immers. De uitkomst van dit onderzoek is dat dit ook niet zal worden gedaan en de redenen daarvoor zijn bijzonder:
Als de veroordeelde de kosten voor het ASP zelf moet betalen, wordt verwacht dat de strafrechter gezien de hoge kosten slechts bij uitzondering een ASP zal opleggen. En als de kosten voor het ASP door de overheid worden betaald dan vinden de beide ministers dat de combinatie van de kosten € 2,4 – € 7,2 miljoen en de infrastructuur voor de uitvoering van de maatregel maken dat het niet ‘opportuun’ wordt geacht om het ASP in stand te houden.[3] Dat is eigenlijk een dure formulering voor “het kost te veel geld en moeite”.
Tussen wal en schip
Het ASP is dus door de strafrechter, de bestuursrechter en de verantwoordelijke ministers afgekeurd en wordt niet meer opgelegd. Er is echter een groep personen die nog steeds en soms lange tijd te maken heeft met de gevolgen van dit afgekeurde programma. Ondanks alle ontwikkelingen is namelijk besloten dat de mensen die al een ASP ondergaan of die geen deel hebben kunnen nemen aan het ASP of die om wat voor reden dan ook het ASP niet af kunnen maken gewoon door moeten met het ASP of de vijf jaren zonder rijbewijs vol moeten maken.[4] Deze groep mensen valt dus tussen wal en schip.
Bezwaarschriften worden 'kennelijk ongegrond' verklaard
Ik sta meerdere personen bij die bij die groep horen. Opvallend is dat het CBR ondanks alle bezwaren, uitspraken en ministeriele besluiten onwrikbaar stelling neemt in zaken waarin de gevolgen van het ASP, het niet deelnemen of het beëindigen van het ASP zeer onredelijk uitpakken. Uitvoerige bezwaarschriften met enerzijds alle juridische argumenten en anderzijds de ingrijpende persoonlijke gevolgen worden ‘kennelijk ongegrond’ verklaard omdat het CBR meent dat de wet die zij moeten uitvoeren geen ruimte biedt voor een afweging van deze persoonlijke belangen. Er zijn echter meerdere uitspraken van bestuursrechters en kort gedingrechters waaruit blijkt dat er wel degelijk ruimte is voor een belangenafweging en dat na alle ontwikkelingen er ook voor de groep die tussen wal en schip valt hoop is op een redelijke oplossing. Het zou mooi zijn als het CBR ook deze belangenafweging zou gaan maken zodat er een redelijke oplossing komt voor iedereen die te maken heeft met deze onredelijke regeling.
[1] ECLI:NL:HR:2015: 434.
[2] ECLI:NL:RVS:2015:622.
[3] Brief Minister van Veiligheid en Justitie d.d. 18 februari 2016.
[4] Staatscourant 9 april 2015, nr. 10188.
